ก่อนเชื่อหรือแชร์ภาพหน้าจอหรือข้อความส่งต่อ ให้ตามหาโพสต์ต้นทางและเช็ควันที่กับเนื้อหาให้ครบ ภาพอาจเป็นภาพจริง แต่เก่าหรือถูกนำไปใช้กับเหตุการณ์อื่นได้ ถ้ายังหาแหล่งที่มาหรือรายละเอียดสำคัญไม่พบ ให้บอกว่ายังยืนยันไม่ได้
หากกำลังตรวจเว็บก่อนฝากเงิน ใช้ เช็คลิสต์สังเกตเว็บพนันที่ควรตรวจเพิ่ม แยกข้อมูลที่ยืนยันได้กับจุดที่ยังต้องเช็ค
1. หาโพสต์ต้นทางและ URL
เริ่มจากประโยคที่จำได้ ชื่อบัญชี ชื่อกิจกรรม หรือคำที่เห็นในภาพ แล้วค้นวลีตรง ๆ ด้วยเครื่องหมายคำพูด ถ้าพบหลายสำเนา ให้เทียบชื่อบัญชี วันที่ และแหล่งอ้างอิง อย่าสรุปว่าผลแรกหรือโพสต์ที่เก่าที่สุดเป็นต้นฉบับ
เมื่อเปิดหน้าได้ ให้ดู URL และวันที่เผยแพร่ อ่านคำบรรยาย ข้อความรอบภาพ และคำชี้แจงหรือการแก้ไขที่เพิ่มภายหลัง ถ้าไม่พบ URL หรือหน้าเดิมถูกลบ ให้ระบุข้อจำกัดนี้ไว้
ถ้าลิงก์ที่ได้รับชี้ไปยังโดเมนใหม่ ให้เช็คประกาศและแหล่งเผยแพร่ตาม แนวทางตรวจการเปลี่ยนโดเมนทางเข้า ก่อนกรอกข้อมูล
2. แยกวันเกิดเหตุ วันโพสต์ และวันส่งต่อ
- วันและเวลาของเหตุการณ์ที่โพสต์กล่าวถึง
- วันเผยแพร่และวันแก้ไขโพสต์ ถ้ามี
- วันที่เห็นหรือได้รับภาพและข้อความส่งต่อ
คำว่า “วันนี้” “คืนนี้” หรือ “ล่าสุด” ผูกกับเวลาที่เขียนโพสต์ จึงควรดูปีและวันที่ประกอบด้วย หากแพลตฟอร์มไม่แสดงวันแก้ไขหรือเวลาที่ส่งต่อ ให้ระบุว่ายังตรวจส่วนนั้นไม่ได้
3. เปิดดูบริบทที่ภาพอาจตัดออก
การครอบภาพไม่ได้แปลว่ามีการตัดต่อ แต่ส่วนที่หายไปอาจเปลี่ยนความหมายได้ เช่น ชื่อบัญชี URL วันที่ คำบรรยาย หรือคำตอบภายหลัง ถ้าเข้าถึงโพสต์เดิมได้ ให้อ่านข้อความเต็มและคำชี้แจงที่เกี่ยวข้อง
สี ฟอนต์ หรือปุ่มที่ดูต่างออกไปเพียงอย่างเดียว ใช้ฟันธงไม่ได้ว่าภาพถูกแก้ไข ให้เปิดหน้าโพสต์และเทียบกับข้อมูลจากผู้เผยแพร่
4. ค้นหาภาพที่เหมือนหรือใกล้เคียงกัน
Google Lens ใช้ค้นหาด้วยรูปภาพได้ ผลลัพธ์อาจมีภาพที่คล้ายกันและเว็บไซต์ที่ใช้ภาพเดียวกันหรือภาพใกล้เคียง ถ้าพบ About this image ให้ดูว่าหน้าอื่นนำภาพไปใช้อย่างไร ข้อมูลเหล่านี้เป็นเบาะแสสำหรับค้นต่อ ไม่ได้ยืนยันว่าเนื้อหาในภาพถูกต้องหรือว่าพบต้นฉบับแล้ว
ถ้าผลลัพธ์กว้างเกินไป ให้เลือกเฉพาะส่วนที่มีข้อความ โลโก้ หรือวัตถุจำเพาะ จากนั้นเปิดมากกว่าหนึ่งหน้าและเทียบ URL วันที่ กับบริบท อย่าถือว่าผลลัพธ์แรกหรือภาพที่เก่าที่สุดเป็นต้นฉบับโดยอัตโนมัติ
5. เทียบกับผู้ที่รับผิดชอบข้อมูล
เลือกแหล่งให้ตรงกับเรื่องที่กำลังตรวจ กำหนดการกิจกรรมให้ดูจากผู้จัด เวลาแข่งขันให้ดูจากผู้จัดการแข่งขันหรือทีมที่เกี่ยวข้อง ส่วนกฎให้ตรวจจากหน่วยงานที่ออกกฎ
หน้าแรกของ ศูนย์ต่อต้านข่าวปลอมประเทศไทย มีช่องค้นหาและผลตรวจสอบที่เผยแพร่ไว้ ใช้เป็นแหล่งประกอบได้ แต่การค้นไม่พบหัวข้อนั้นไม่ได้แปลว่าเรื่องดังกล่าวเป็นจริง
ข่าวกีฬาที่ส่งต่อกันมักอ้างชื่อสื่อกีฬา ให้เปิดเว็บไซต์ของสื่อนั้นเพื่อดูบทความต้นทางและวันที่เผยแพร่ แล้วจึงเทียบผลการแข่งขันกับผู้จัดหรือทีม ตัวอย่างหน้าสื่อกีฬาดูได้ที่ 12B SPORTS
6. ระบุสถานะให้ตรงกับหลักฐาน
ยืนยันเฉพาะรายละเอียดที่ตรวจแล้ว
พบโพสต์ต้นทางและรายละเอียดตรงกับแหล่งที่รับผิดชอบ ระบุให้ชัดว่ายืนยันได้เฉพาะส่วนใด
ยังยืนยันไม่ได้
ยังหาแหล่งต้นทางไม่พบ ข้อมูลสำคัญไม่ครบ หรือแหล่งต่าง ๆ ให้รายละเอียดไม่ตรงกัน
ข้อมูลเก่าหรือมีคำแก้ไข
โพสต์เดิมอาจเคยเผยแพร่จริง แต่พูดถึงคนละช่วงเวลา หรือมีคำแก้ไขภายหลัง ให้ดูข้อความล่าสุดควบคู่กับต้นฉบับและวันที่
ตัวอย่างเช่น กระทู้ร้องเรียนเก่าที่ถูกแชร์ต่อ อาจเล่าเหตุการณ์ในอดีต จึงใช้บอกเงื่อนไขปัจจุบันไม่ได้ ดูวิธีระบุวันที่ของแต่ละโพสต์ในรีวิว 1xBet
ถ้ากำลังอ่านโพสต์เตือนภัยที่ใช้ชื่อแบรนด์เดียวกับข่าวเก่า ดูตัวอย่างการแยกข่าว คดี และโพสต์ร้องเรียนได้ใน BK8 โกงไหม: สิ่งที่ตรวจได้และสิ่งที่ยังยืนยันไม่ได้
7. ยังไม่ชัดก็อย่าส่งต่อเป็นเรื่องยืนยัน
อย่าเติมคำว่า “เรื่องจริง” “ด่วน” หรือ “ต้องรีบทำ” เมื่อยังตรวจที่มาไม่ได้ ถ้าจำเป็นต้องแชร์ ให้แนบ URL และวันที่ พร้อมบอกว่าส่วนไหนตรวจแล้วและส่วนไหนยังไม่ทราบ
เมื่อคำโฆษณาพนันออนไลน์ถูกส่งต่อมาเป็นภาพ ให้ดู หลักฐานที่ควรเช็คก่อนเชื่อคำโฆษณา แล้วแยกข้อเท็จจริงออกจากคำกล่าวอ้าง
เช็คลิสต์ก่อนเชื่อหรือแชร์
- มี URL และบัญชีหรือเว็บไซต์ต้นทางหรือยัง
- แยกวันเกิดเหตุ วันโพสต์หรือแก้ไข และวันส่งต่อแล้วหรือยัง
- อ่านโพสต์เต็มและคำชี้แจงเพิ่มเติมแล้วหรือยัง
- ภาพถูกครอบจนชื่อบัญชี URL หรือรายละเอียดสำคัญหายไปหรือไม่
- ใช้การค้นหาด้วยภาพเพื่อหาเบาะแส โดยไม่ถือผลค้นหาเป็นข้อยืนยันแล้วหรือยัง
- เทียบข้อมูลกับผู้ที่รับผิดชอบเรื่องนั้นแล้วหรือยัง
- ข้อความที่จะส่งต่อบอกข้อจำกัดตรงกับหลักฐานหรือไม่