ไพ่สามกอง: จัดไพ่ 13 ใบเป็น 3 กอง พร้อมตัวอย่างนับแต้ม

ไพ่สามกอง จัดไพ่ 13 ใบเป็น กองบน 3 ใบ กองกลาง 5 ใบ และกองล่าง 5 ใบ กองล่างต้องแข็งที่สุด รองลงมาคือกองกลาง และกองบนอ่อนที่สุด เปิดไพ่แล้วเทียบกองต่อกอง ชนะกองละ 1 แต้มจากคู่แข่งคนนั้น หากเรียงไม่ถูกถือว่าจัดผิด กติกาสี่ผู้เล่นที่ Pagat รวบรวมไว้ ใช้ไพ่ 52 ใบโดยไม่ใช้โจ๊กเกอร์ ส่วนแต้มพิเศษแตกต่างตามชุดกติกา

นิดมีไพ่โพแดงหลายใบและกำลังเลือกระหว่างทำฟลัชที่ใหญ่ที่สุดกับเก็บ 9♥ ไว้ทำคู่กองกลาง ตัวอย่างด้านล่างตามไพ่ชุดเดียวกันตั้งแต่การจัดกอง การเทียบคะแนน ไปจนถึงทางเลือกที่ทำให้จัดผิด เพื่อให้เห็นว่าการเรียงกองต้องคิดจากไพ่ทั้ง 13 ใบ

ให้นึกถึงชั้นวางสามชั้นเพื่อจำว่าแต่ละกองมีกี่ใบ: ชั้นบนวาง 3 ใบ ส่วนชั้นกลางและชั้นล่างวางชั้นละ 5 ใบ แต่ไพ่น้อยกว่าไม่ได้แปลว่าอ่อนกว่า เช่น ตอง 3 ใบบนกองบนแข็งกว่าสองคู่ 5 ใบในกองกลาง ถ้าวางแบบนี้ถือว่าจัดผิด

ชื่อ “ไพ่ 13 ใบ” ใช้เรียกเกมไหนบ้าง

ชื่อ “ไพ่ 13 ใบ” อาจใช้เรียกเกมมากกว่าหนึ่งแบบ จึงควรถามว่าต้องจัดไพ่เป็นสามกองหรือผลัดกันลงไพ่ทีละใบ หน้า Google Play ของแอปไพ่สามกอง ZingPlay เรียกเกมในแอปว่า Chinese Poker และเกม 13 ใบ และระบุชื่อ Pusoy, Capsa Susun กับ Mau Binh ในประเทศอื่น

Pagat อธิบายรูปแบบสี่ผู้เล่น: 4 × 13 = 52 ใบ จึงแจกไพ่ครบสำรับตามรูปแบบนั้น

จัดไพ่ 13 ใบเป็น 3 กองอย่างไร

เมื่อทุกคนจัดเสร็จจึงเปิดไพ่พร้อมกัน แล้วเทียบกองบนกับกองบน กองกลางกับกองกลาง และกองล่างกับกองล่าง

ตามรูปแบบที่ Pagat อธิบาย กองบนมี 3 ใบ จึงนับได้เฉพาะตอง คู่ หรือไพ่สูง ไม่ใช่สเตรท (ไพ่เรียง) หรือฟลัช (ไพ่ดอกเดียวกัน) หากกองบนเป็น 4♠ 5♠ 6♠ จะนับเป็นไพ่สูง 6 ไม่ใช่สเตรทฟลัช ชุดพิเศษบางแบบมีข้อยกเว้นตามที่ระบุในหัวข้อไพ่พิเศษ ขั้นตอนที่ช่วยให้จัดเร็วขึ้นมีดังนี้

1. เปรียบเทียบชุดไพ่ก่อนจัด เช่น โฟร์การ์ด ฟูลเฮาส์ หรือฟลัชอาจเหมาะกับกองล่าง แต่ให้คิดด้วยว่าไพ่ที่เหลือจะจัดกองกลางและกองบนได้หรือไม่
2. จัดกองกลางจากไพ่ที่เหลือ ให้มีโอกาสชนะกองกลางของคู่แข่ง และต้องอ่อนกว่ากองล่างอย่างเคร่งครัด
3. เหลือ 3 ใบไว้กองบน ถ้ามีคู่หรือตองเหลือ จะช่วยให้กองบนมีโอกาสชนะมากขึ้น
4. ตรวจลำดับอีกครั้งก่อนยืนยัน ไล่จากล่างขึ้นบน: กองล่างต้องแข็งกว่ากองกลาง และกองกลางต้องแข็งกว่ากองบน ตามชุดกติกาที่อธิบายนี้ การเสมอกันก็ไม่ผ่านลำดับ

ลองใช้ 4 ขั้นนี้กับไพ่สมมติของนิด ซึ่งจะใช้ต่อไปจนจบบทความ นิดได้ไพ่ 13 ใบตามลำดับที่แจกมาดังนี้: 9♠ A♥ 5♦ 7♣ J♥ Q♠ 4♥ K♣ 9♥ 10♥ 7♦ 8♥ Q♦

1. จัดไพ่ให้ครบทั้งสามกอง: นิดมีไพ่โพแดง 6 ใบ (A♥ J♥ 10♥ 9♥ 8♥ 4♥) ถ้าใช้ 9♥ ทำฟลัชที่สูงที่สุด เธอจะเสียไพ่สำหรับคู่ 9 ในกองกลาง จึงเลือก 4♥ 8♥ 10♥ J♥ A♥ เป็นฟลัชกองล่าง และเก็บ 9♥ ไว้จับคู่กับ 9♠ ในกองกลาง การจัดทั้งชุดต้องคำนึงถึงไพ่ที่เหลือ ไม่ใช่เลือกกองล่างแยกจากกองอื่น
2. กองกลาง: ไพ่ที่เหลือมีคู่ Q คู่ 9 และคู่ 7 นิดเลือก 7♣ 7♦ 9♠ 9♥ K♣ เป็นสองคู่ ซึ่งอ่อนกว่าฟลัชในกองล่าง
3. กองบน: ใช้ Q♠ Q♦ 5♦ เป็นคู่ Q ซึ่งอ่อนกว่าสองคู่ในกองกลาง
4. ตรวจลำดับ: ฟลัช > สองคู่ > คู่ Q จึงเรียงถูกตามชุดกติกาที่อธิบาย ด้านล่างมีตารางอันดับมือฉบับเต็ม

ลำดับมือไพ่: กอง 3 ใบกับกอง 5 ใบไม่เหมือนกัน

ไพ่สามกองใช้ลำดับมือแบบโป๊กเกอร์ โดย A ใหญ่สุดและ 2 เล็กสุด ตารางนี้ใช้กับกองกลางและกองล่าง ส่วนกองบนใช้ได้เฉพาะสามแถวที่มีเครื่องหมาย ✓

ถ้าสองฝ่ายจัดกองประเภทเดียวกัน ให้เทียบไพ่หลักและไพ่ประกอบตามอันดับมือ เช่น กองบนคู่ K พร้อม A ชนะคู่ K พร้อม Q เพราะไพ่ประกอบสูงกว่า หากไพ่ที่ใช้ตัดสินเท่ากัน กติกาในแหล่งที่อ้างให้เสมอ ไม่มีใครได้หรือเสียแต้ม ส่วนเกมแบบมีเจ้ามือ (ทุกคนเทียบกับเจ้ามือคนเดียว) อาจกำหนดให้เจ้ามือชนะเมื่อเสมอ

นับแต้มอย่างไร: ตัวอย่าง 2 คน

วิธีนับพื้นฐานคือเทียบทีละกองกับคู่แข่งแต่ละคน ชนะกองไหนได้ 1 แต้มจากคนนั้น แพ้กองไหนเสีย 1 แต้มให้คนนั้น นิดจัดไพ่ตามขั้นตอนข้างบน ส่วนโจ้จัดไพ่ 13 ใบของเขาด้วยวิธีเดียวกัน แล้วทั้งสองเปิดไพ่พร้อมกัน

ก่อนเปิดไพ่ ทั้งสองคนตรวจลำดับจากล่างขึ้นบน: กองล่างของนิด (ฟลัช) > กองกลาง (สองคู่) > คู่ Q บนกองบน ส่วนโจ้มีฟูลเฮาส์ > สเตรท > ไพ่สูง จึงไม่มีใครจัดผิด เมื่อเปิดไพ่ โจ้ชนะ 2 กองและแพ้ 1 กอง จึงได้สุทธิ 1 แต้มจากนิด นิดแพ้เพราะกองกลางกับกองล่างของโจ้แข็งกว่า

ในรูปแบบสี่ผู้เล่นที่ Pagat อธิบาย แต่ละคนเทียบกับคู่แข่งอีก 3 คนแยกกัน แล้วรวมผล เช่น ได้ +1 จากคนแรก, −2 จากคนที่สอง และ +3 จากคนที่สาม ยอดสุทธิของตัวอย่างคือ +1 − 2 + 3 = +2 แต้ม (ยังไม่รวมโบนัสของชุดกติกาอื่น)

ถ้าจัดกองผิดแล้วเกิดอะไรขึ้น

การจัดผิดคือเรียงกองไม่ถูกจากกองล่างขึ้นมาบน ตัวอย่างทางเลือกจากไพ่ของนิด: วาง A♥ J♥ 10♥ 9♥ 8♥ เป็นฟลัชล่าง, 9♠ 7♣ 7♦ 5♦ 4♥ เป็นคู่ 7 กลาง และ Q♠ Q♦ K♣ เป็นคู่ Q บน กองกลางอ่อนกว่ากองล่าง แต่คู่ Q บนแข็งกว่าคู่ 7 กลาง จึงผิดลำดับ

วิธีนับเมื่อจัดผิดไม่เหมือนกันทุกชุด ในคู่มือของ Upswing Poker ถ้าใครจัดผิด คู่แข่งจะได้คะแนนสูงสุดจากมือนั้น

ชนะครบ 3 กองและโบนัส

ถ้าชนะคู่แข่งคนเดียวกันครบทั้ง 3 กอง บางชุดกติกาเพิ่มคะแนน แต่ตัวเลขไม่ตรงกัน Pagat บันทึกตัวอย่างโบนัส +1 และ +3 ส่วนคู่มือ Upswing ใช้ +3 ตัวอย่างต่อไปคำนวณเฉพาะสองวิธีนี้

ย้อนไปที่นิดกับโจ้ สมมติว่าโจ้ได้ K♠ แทน A♣ กองบนของเขาจะเป็น K♦ K♠ 3♠ หรือคู่ K ซึ่งชนะคู่ Q ของนิด ลำดับของโจ้ยังถูก (ฟูลเฮาส์ > สเตรท > คู่ K) เขาจึงชนะครบ 3 กอง ตามวิธีนับพื้นฐานได้ 3 แต้ม แต่ยอดสุดท้ายต่างกันตามกติกาโบนัสที่วงเลือก

• เพิ่ม 1 แต้มตามตัวอย่างหนึ่งที่ Pagat บันทึก: 3 + 1 = 4 แต้ม
• เพิ่ม 3 แต้มตามอีกตัวอย่างของ Pagat และคู่มือ Upswing: 3 + 3 = 6 แต้ม

ไพ่ชุดเดียวกันจึงนับได้ 4 หรือ 6 แต้ม นี่คือเหตุผลที่ต้องตกลงเรื่องโบนัสก่อนแจกไพ่

ไพ่ชุดพิเศษที่บางกติกานับแยก

บางกติกาให้ประกาศชุดไพ่ 13 ใบบางแบบก่อนเปิดไพ่ แล้วคิดแต้มแยกจากการเทียบทีละกอง ตารางนี้ถอดตัวอย่างที่ Pagat บันทึกไว้

รายชื่อไพ่พิเศษและแต้มในแหล่งอื่นอาจไม่ตรงกับตารางนี้ ตัวอย่างเช่น คู่มือของ Upswing Poker ให้สามเรียง 4 แต้มและมังกร 36 แต้ม บางแอปมีชุดพิเศษมากกว่า และบางวงไม่ใช้ไพ่พิเศษเลย ถ้าจะใช้ ให้ตกลงชื่อชุดและแต้มให้ชัดก่อนเริ่ม

คำถามจากผู้เล่น: เรียงเท่ากันต่างดอก หรือ A2345 กับ 10JQKA

ในกระทู้ “สงสัยกติกาไพ่สามกองครับ” บน Pantip มีคำถามว่า ถ้าเรียง 3-4-5-6-7 เจอกับชุดเลขเดียวกันแต่ใบ 7 คนละดอก ใครชนะ และ A-2-3-4-5 กับ 10-J-Q-K-A ชุดไหนใหญ่กว่า

• เรียงเท่ากันต่างดอก: ในลำดับมือโป๊กเกอร์ทั่วไป ดอกไม่มีผลต่อการเทียบ มือนี้จึงเสมอ แต่ถ้าแอปหรือวงนั้นใช้ลำดับดอกตัดสิน ผลจะเปลี่ยนไปตามลำดับดอกของกติกานั้น
• A-2-3-4-5 กับ 10-J-Q-K-A: ตามลำดับไพ่ที่ใช้อธิบายในบทความนี้ 10-J-Q-K-A เป็นเรียงสูงสุด ส่วน A-2-3-4-5 เป็นเรียงต่ำสุด

เช็คกติกา 5 ข้อก่อนเริ่มเล่น

โครงสร้าง 3 กองช่วยให้เริ่มเล่นได้ แต่แต้มพิเศษ ไพ่ที่ชนะทันที และบทปรับเป็นกติกาเสริมที่แหล่งกติกาต่าง ๆ เขียนไว้ไม่เหมือนกัน จึงไม่ควรนำแต้มจากชุดหนึ่งไปใช้กับอีกชุดโดยไม่ตรวจสอบ ถามวงหรือเปิดหน้ากติกาของแอปให้ได้คำตอบครบ 5 ข้อนี้ก่อนเริ่ม

ไพ่สามกองต่างจากเกมไพ่ไทยที่ใช้ไพ่ไม่กี่ใบ เช่น ป๊อกเด้งที่นับแต้มจากไพ่ 2–3 ใบ หรือเก้าเกที่เทียบประเภทมือไพ่ 3 ใบ เพราะเกมนี้แบ่งไพ่ทั้งมือเอง การจัดกองจึงสำคัญพอ ๆ กับไพ่ที่ได้รับ

คำถามที่พบบ่อย

ไพ่สามกองเล่นได้กี่คน

จำนวนผู้เล่นขึ้นกับรูปแบบที่ใช้ Pagat อธิบายเกมสี่ผู้เล่น โดยแจกไพ่ครบ 52 ใบพอดี

กองบนเป็นไพ่เรียงหรือดอกเดียวกันได้ไหม

วางได้ แต่ไม่นับเป็นสเตรทหรือฟลัช กองบนนับได้เฉพาะตอง คู่ และไพ่สูง ยกเว้นตอนประกาศไพ่พิเศษอย่างสามเรียงหรือสามดอก ซึ่งกติกาที่ใช้ชุดนี้นับกองบน 3 ใบรวมด้วย

ถ้าจัดกองผิดลำดับจะเป็นอย่างไร

มือนั้นถือว่าจัดผิดและถูกปรับตามกติกาของวง บางกติกาให้คู่แข่งได้แต้มสูงสุดจากมือนั้น ถ้าเล่นกับไพ่จริง ให้ตรวจลำดับกองล่าง กองกลาง และกองบนอีกครั้งก่อนเปิดไพ่

ไพ่พิเศษมีชุดอะไรบ้าง

ตัวอย่างที่พบในกติกาบางชุด ได้แก่ หกคู่ สามเรียง สามดอก และมังกร (เรียง A ถึง K ครบ 13 ใบ) แต่รายการและแต้มไม่เหมือนกันทุกแหล่ง

ไพ่ 13 ใบต่างจากเกมไพ่ 13 ใบแบบอื่นไหม

ชื่อ “ไพ่ 13 ใบ” อย่างเดียวไม่ได้ระบุกติกา ให้เช็คว่าเกมนั้นจัดไพ่เป็น 3 กองแล้วเปิดพร้อมกัน หรือผลัดกันลงไพ่ทีละใบ ถ้าไม่แน่ใจให้ถามวงหรือเปิดคู่มือก่อนเริ่ม

หลักที่ใช้กับตัวอย่างของนิดและโจ้มีสองข้อ: จัดไพ่ให้ครบ 3–5–5 และตรวจให้กองล่างแข็งกว่ากองกลาง ซึ่งต้องแข็งกว่ากองบน

อ่านเพิ่มเรื่องการเทียบชื่อรุ่นและกติกาจากแหล่งต่าง ๆ ได้ในคู่มืออ่านข้อมูลเกมและแหล่งที่มา เนื้อหานี้อ้างอิงกติกาจาก Pagat และ Upswing Poker ส่วนชื่อเกมอ้างอิงจากหน้า Google Play ของ ZingPlay