ไพ่แคงเล่นด้วยไพ่ 1 สำรับ ทุกคนได้ไพ่คนละ 5 ใบ และเป้าหมายคือทำให้แต้มรวมในมือน้อยที่สุด เมื่อถึงตาของคุณ ให้เลือกทำอย่างใดอย่างหนึ่ง: จั่ว แล้วทิ้งไพ่, ไหล คือทิ้งไพ่แต้มเดียวกับใบที่คนก่อนหน้าเพิ่งทิ้ง หรือ แคง คือเปิดไพ่ทุกคนเพื่อเทียบแต้ม ถ้าคนที่แคงมีแต้มน้อยที่สุดก็ชนะ ถ้ามีคนแต้มน้อยกว่าก็แพ้ ส่วนคนที่ทิ้งไพ่จนหมดมือได้ก่อนจะชนะทันที ซึ่งเกมบางรุ่นเรียกว่า “น็อค”
ค่าไพ่ตามวิกิพีเดียและคู่มือ GameIndy คือ A = 1 แต้ม ไพ่ 2–10 นับตามหน้าไพ่ และ J, Q, K = 10 แต้ม แต่มีเกมไพ่แคงในแอปที่นับ 10, J, Q, K เป็น 0 และใช้เฉพาะหลักหน่วย กติกาจึงต่างกันได้ตั้งแต่ข้อแรก หน้านี้แยกให้เห็นว่าแหล่งกติกาแต่ละแห่งเขียนไว้อย่างไร ถ้าต้องการหลักการอ่านกติกาเกมจากแหล่งที่มาโดยรวม ดู วิธีอ่านข้อมูลคาสิโนออนไลน์ในไทย: ประเภทเกม กติกา และแหล่งที่มา
สรุปกติกาไพ่แคงแบบสั้นที่สุด
- แจกไพ่คนละ 5 ใบ ไพ่ที่เหลือวางคว่ำเป็นกองกลางสำหรับจั่ว
- เช็คไพ่พิเศษก่อน ถ้าไพ่ 5 ใบแรกเข้าชุดพิเศษที่วงตกลงไว้ บางรุ่นให้ชนะทันที
- เล่นวนตามลำดับ ตาของใคร คนนั้นเลือกจั่ว ไหล หรือแคง
- จั่วแล้วต้องทิ้ง ทิ้ง 1 ใบ หรือทิ้งพร้อมกันหลายใบถ้าเป็นแต้มเดียวกัน
- จบรอบ เมื่อมีคนแคง มีคนทิ้งไพ่หมดมือ หรือกองกลางหมด
- นับแต้ม แต้มรวมน้อยที่สุดชนะ ผู้ชนะได้เริ่มก่อนในรอบถัดไป
ไพ่แคงเล่นกี่คน ใช้ไพ่อะไร
ทุกแหล่งใช้ไพ่ป๊อก 1 สำรับ แต่จำนวนผู้เล่นไม่ตรงกัน หน้า ไพ่แคงในวิกิพีเดียภาษาไทย ระบุผู้เล่น 2–6 คน และเล่าว่าเกมนี้มีที่มาจากภาคใต้ คำว่า “แคง” ในภาษาใต้แปลว่า “เอียง” ส่วน คู่มือแคงสุดปังของ GameIndy รองรับ 2–5 คน และ คู่มือไพ่แคงขั้นเทพของ ThaiPortalGames เริ่มได้ตั้งแต่ 2 คนจนถึง 9 คน
ถ้าเล่นกันเองในวง จำนวนคนมีผลกับความเร็วที่กองกลางหมด ยิ่งคนมาก กองกลางยิ่งหมดเร็ว จึงควรตกลงตั้งแต่ต้นว่าถ้าไพ่หมดก่อนมีคนแคงจะตัดสินอย่างไร (ดูหัวข้อกองกลางหมดด้านล่าง)
แจกไพ่และใครเริ่มก่อน
ในเกมแอป ระบบแจกไพ่ให้อัตโนมัติ GameIndy สุ่มผู้เริ่มในรอบแรกแล้วเล่นวนขวา ส่วน ThaiPortalGames ให้ผู้ที่มีสัญลักษณ์ D เริ่มก่อนและวนตามเข็มนาฬิกา ทั้งสองแหล่งให้ผู้ชนะรอบก่อนเป็นผู้เริ่มในรอบถัดไป
วิกิพีเดียอธิบายแบบเล่นกันเองไว้ต่างออกไป ผู้ชนะรอบก่อนเรียกว่า “เจ้า” เจ้าแจกไพ่ให้ตัวเองก่อนแล้ววนจนทุกคนได้ 5 ใบ จากนั้นเจ้าหยิบเพิ่มเป็นใบที่ 6 แล้วเริ่มเกมด้วยการทิ้งไพ่ 1 ใบ แบบนี้คนเริ่มจึงไม่ต้องจั่วในตาแรก
นับแต้มไพ่แคงอย่างไร
เรื่องที่ทำให้คนในวงเถียงกันบ่อยที่สุดคือค่าไพ่ภาพ ตารางนี้เทียบสามแหล่งกติกา
| ไพ่ | วิกิพีเดีย | แคงสุดปัง (GameIndy) | ไพ่แคงขั้นเทพ (ThaiPortalGames) |
|---|---|---|---|
| A | ค่าน้อยที่สุด | 1 แต้ม | 1 แต้ม |
| 2–9 | ตามหน้าไพ่ | ตามหน้าไพ่ | ตามหน้าไพ่ |
| 10 | 10 แต้ม | 10 แต้ม | 0 แต้ม |
| J, Q, K | 10 แต้ม | 10 แต้ม | 0 แต้ม |
| แต้มรวมเกิน 10 | ไม่ตัดหลัก (มีมือ 50 แต้มในกติกาพิเศษ) | ไม่ได้ระบุการตัดหลัก | ตัดหลักสิบ เหลือหลักหน่วย |
ตัวอย่าง: ในมือมี A, 3, 3, 7, K ถ้านับแบบวิกิพีเดียหรือ GameIndy จะได้ 1 + 3 + 3 + 7 + 10 = 24 แต้ม แต่ถ้านับแบบ ThaiPortalGames จะได้ 1 + 3 + 3 + 7 + 0 = 14 แล้วตัดหลักสิบ เหลือ 4 แต้ม มือเดียวกันจึงอาจเป็นมือที่แย่ในวงหนึ่ง แต่เป็นมือที่ดีในอีกวงหนึ่ง
วิธีตัดหลักสิบแบบนี้คล้ายการนับแต้มของป๊อกเด้ง ถ้าคุณคุ้นกับเกมนั้น ดูการคิดหลักหน่วยได้ที่ วิธีนับแต้มป๊อกเด้งและมือพิเศษ แต่วิกิพีเดียไม่ได้ตัดหลัก และ GameIndy ไม่ได้ระบุการตัดหลัก จึงควรตกลงก่อนแจกว่าจะใช้แบบไหน
ในตาของคุณ ทำได้ 3 อย่าง
จั่ว
หยิบไพ่จากกองกลาง 1 ใบ แล้วทิ้งไพ่จากมือ GameIndy ให้ทิ้ง 1 ใบ หรือทิ้งพร้อมกัน 2 ใบถ้าเป็นแต้มเดียวกัน วิกิพีเดียเขียนว่าทิ้งได้สูงสุด 4 ใบถ้าเป็นหน้าเดียวกันทั้งหมด จำนวนที่ทิ้งได้ในครั้งเดียวจึงเป็นอีกเรื่องที่ควรตกลงไว้
ไหล
ถ้าคนก่อนหน้าเพิ่งทิ้งไพ่ แล้วในมือคุณมีไพ่แต้มเดียวกัน คุณทิ้งไพ่ใบนั้นตามได้โดยไม่ต้องจั่ว เรียกว่า “ไหล” ThaiPortalGames แยกไว้ 3 แบบ
- ไหลปกติ: คนถัดไปมีไพ่แต้มเดียวกับที่คนก่อนหน้าทิ้ง
- ไหลต่อ: คนที่สองและคนที่สามถัดไปไหลต่อกันได้
- ไหลดูด: ไหลแล้วไพ่หมดมือพอดี จึงจบรอบทันที
ในเกมที่ใช้ชิป ผู้ที่ทิ้งไพ่ให้คนอื่นไหลจะเสียชิปให้ผู้ไหล และไหลด้วยไพ่คู่หรือตองจะเสียมากขึ้น วิกิพีเดียเรียกส่วนนี้ว่า “การจ่ายไหล” ถ้าเล่นกันเองแบบไม่มีชิป ส่วนนี้ข้ามได้ ใช้แค่กติกาการทิ้งไพ่
แคง
เมื่อคิดว่าแต้มในมือคุณน้อยที่สุดในวง ให้ประกาศ “แคง” แล้วทุกคนเปิดไพ่ ถ้าคุณแต้มน้อยที่สุดก็ชนะ ถ้ามีคนแต้มน้อยกว่า คุณแพ้แคง วิกิพีเดียเรียกกรณีแคงแล้วแพ้ว่า “เรือล่ม” ถ้าเล่นในแอป ThaiPortalGames ให้เวลาเลือก 12 วินาที ถ้าไม่กดอะไร ระบบจะแคงให้อัตโนมัติ
น็อค: ทิ้งไพ่หมดมือ
ไพ่แคงจบได้โดยไม่ต้องมีใครแคง ถ้ามีคนทิ้งไพ่จนหมดมือ ThaiPortalGames เรียกว่า “น็อค” GameIndy เขียนว่าเมื่อทิ้งจนหมดมือ ระบบจะแคงให้อัตโนมัติ ส่วนวิกิพีเดียนับว่าไพ่หมดมือคือ 0 แต้ม และชนะทันที ทางที่จะน็อคได้เร็วคือมีไพ่แต้มซ้ำกันหลายใบ เพราะทิ้งพร้อมกันหรือไหลได้
แต้มเท่ากันตอนแคง ใครชนะ
ThaiPortalGames ตัดสินให้คนที่แคงชนะเมื่อแต้มเท่ากัน วิกิพีเดียให้วงตกลงกันตั้งแต่ต้นว่าจะเลือกแบบไหน เช่น ให้คนที่แคงชนะ แบ่งกันเท่า ๆ กัน หรือให้คนที่ถือไพ่น้อยใบกว่าชนะ และถ้ายังเท่ากันอีก ให้ดูว่าใครมีไพ่ใบเล็กที่สุด โดยถือ A ดอกจิกเป็นใบที่เล็กที่สุด ตามด้วยข้าวหลามตัด โพแดง และโพดำ
กองกลางหมดแล้วทำอย่างไร
ทั้งสองแอปให้ผู้ที่จั่วใบสุดท้ายถูกบังคับแคงทันที ส่วนวิกิพีเดียให้ทุกคนสุ่มไพ่ใบสุดท้ายแล้วเปิดไพ่พร้อมกัน ใครแต้มน้อยที่สุดคนนั้นชนะ สองวิธีนี้ให้ผลต่างกันในบางมือ เพราะแบบแรกคนที่ถูกบังคับแคงอาจแพ้แคงได้
ไพ่พิเศษเมื่อแจกครบ 5 ใบ
ไพ่พิเศษใช้ได้เฉพาะไพ่ 5 ใบแรกที่ได้รับ ถ้าเข้าชุด ผู้ถือชนะรอบนั้นทันที ThaiPortalGames ระบุว่าใช้ได้เฉพาะรอบแรกเท่านั้น สองแอปเรียงชุดจากสูงไปต่ำเหมือนกัน ส่วนวิกิพีเดียมีชุดพิเศษอีกแบบที่ขึ้นกับการตกลงของผู้เล่น
| ลำดับในแอป | ไพ่พิเศษ | ลักษณะ | ตัวอย่าง |
|---|---|---|---|
| 1 | สเตรทฟลัช | เรียงกัน 5 ใบและดอกเดียวกัน (ThaiPortalGames ยกตัวอย่างเฉพาะ 10 J Q K A ดอกเดียวกัน) | 5♥ 6♥ 7♥ 8♥ 9♥ |
| 2 | โฟร์การ์ด | แต้มเดียวกัน 4 ใบ | 6♣ 6♦ 6♥ 6♠ 2♣ |
| 3 | ฟูลเฮาส์ | ตอง 1 ชุด และคู่ 1 ชุด | K♣ K♥ K♠ 3♦ 3♣ |
| 4 | สี | ดอกเดียวกัน 5 ใบ ไม่ต้องเรียง | 2♠ 6♠ 8♠ 10♠ Q♠ |
| 5 | เรียง | แต้มเรียงกัน 5 ใบ ดอกใดก็ได้ | 2♠ 3♥ 4♥ 5♦ 6♠ |
| 6 | ตอง | แต้มเดียวกัน 3 ใบ | 9♣ 9♥ 9♠ 4♦ J♣ |
กติกาพิเศษในวิกิพีเดียมี 3 ข้อ และใช้เมื่อผู้เล่นตกลงกันเท่านั้น ได้แก่ ได้ตอง ได้ไพ่ดอกเดียวกันครบ 5 ใบ หรือได้ไพ่ที่มีค่า 10 แต้มครบ 5 ใบรวมเป็น 50 แต้ม แบบหลังนี้กลับด้านกับเป้าหมายปกติของเกม เพราะเป็นมือที่แต้มสูงสุด ถ้าวงไม่ได้ตกลงไว้ อย่าใช้เองกลางเกม
ตกลง 6 เรื่องนี้ก่อนเริ่มวง
ทุกจุดที่แหล่งกติกาเขียนไม่ตรงกัน คือจุดที่ควรพูดให้ชัดก่อนแจกไพ่ ใช้รายการนี้เป็นเช็คลิสต์
- ค่าไพ่ 10, J, Q, K: นับ 10 แต้ม หรือนับ 0 แล้วตัดหลักสิบ
- จำนวนใบที่ทิ้งได้ต่อครั้ง: สูงสุด 2 ใบ หรือได้ถึง 4 ใบเมื่อเป็นแต้มเดียวกัน
- ไหล: ใช้หรือไม่ ไหลต่อได้กี่คน และมีค่าไหลหรือไม่
- แต้มเท่ากันตอนแคง: คนแคงชนะ แบ่งกัน หรือดูไพ่ใบเล็กที่สุด
- กองกลางหมด: บังคับคนจั่วใบสุดท้ายแคง หรือเปิดไพ่พร้อมกันทั้งวง
- ไพ่พิเศษ: ใช้ชุดแบบแอป แบบวิกิพีเดีย หรือไม่ใช้เลย
ถ้าคุณเปรียบเทียบไพ่แคงกับเกมไพ่ไทยอีกเกมที่ต้องเช็คลำดับมือเหมือนกัน ดู กติกาเก้าเกและลำดับไพ่ ซึ่งแยกข้อมูลจากคู่มือหลายแหล่งในแบบเดียวกัน
คำถามที่พบบ่อย
ไพ่แคงใช้ไพ่กี่ใบ แจกคนละกี่ใบ
ใช้ไพ่ป๊อก 1 สำรับ แจกคนละ 5 ใบ ในแบบเล่นกันเองตามวิกิพีเดีย คนเริ่มจะมี 6 ใบแล้วทิ้ง 1 ใบเพื่อเริ่มเกม
J, Q, K ในไพ่แคงนับกี่แต้ม
วิกิพีเดียและ GameIndy นับเป็น 10 แต้ม ส่วน ThaiPortalGames นับ 10, J, Q, K เป็น 0 และใช้หลักหน่วย ถ้าเล่นในแอป ให้ดูคู่มือของแอปนั้น ถ้าเล่นกันเอง ให้ตกลงก่อนแจกไพ่
แคงกับน็อคต่างกันอย่างไร
แคงคือการเปิดไพ่ทุกคนเพื่อเทียบแต้ม ซึ่งคนแคงอาจแพ้ได้ ส่วนน็อคคือการทิ้งไพ่จนหมดมือ ซึ่งจบรอบด้วยการชนะของคนที่หมดมือ
ไพ่แคง ตองกับเรียงอะไรชนะ
ในลำดับไพ่พิเศษของ GameIndy และ ThaiPortalGames เรียงอยู่สูงกว่าตอง แต่ลำดับนี้ใช้กับไพ่พิเศษ 5 ใบแรกเท่านั้น ถ้าวงใช้กติกาพิเศษแบบวิกิพีเดีย ตองเป็นชุดที่ชนะได้ทันทีแต่ไม่มีเรียงอยู่ในรายการ
แคงรอบแรกได้ไหม
ได้ ThaiPortalGames ให้ผู้เล่นคนแรกเลือกแคงหรือจั่วได้ตั้งแต่ตาแรก และกำหนดชิปที่ได้หรือเสียจากการแคงรอบแรกไว้สูงกว่ารอบอื่น
หน้านี้อธิบายกติกาเพื่อให้เล่นตรงกันทั้งวง ไม่ได้สอนวิธีเล่นให้ชนะ ถ้าแอปปรับกติกาภายหลัง ให้ยึดคู่มือฉบับล่าสุดของแอปนั้น